Blog archief 2016

30-05-2016
Klaar met doemdenken
Klaar met doemdenken

Dit is de laatste blog uit een reeks blogs die ik in verband met de cursus ‘gedragsveranderende communicatie in het publieke domein’ aan de Hogeschool Utrecht schreef. En, wat heb ik geleerd?

 

Na mijn studie werkte ik 20 jaar lang als professioneel jazzgitarist. Pas vanaf 2009 rolde ik in allerlei projecten rond duurzame energie. Dat resulteerde uiteindelijk in mijn huidige werk als campagneleider Groene Stroom? Ja Graag! bij milieuorganisatie WISE. Ik maak momenteel nog maar weinig muziek en werk bijvoorbeeld liever aan de campagne om mensen over te laten stappen naar een écht groene stroomleverancier.

 

Mijn carrièreswitch was ingegeven door een diep besef van de catastrofale gevolgen van ons gebruik van fossiele brandstoffen. Opgeschud door het slechte nieuws werd ik klimaatactivist. Ik zette in mijn woonplaats Diemen een lokaal burgerinitiatief op en organiseerde filmavonden met titels als ‘The End of Suburbia’, ‘The Age of Stupid’ en ‘This Changes Everything’. Duidelijk: iedereen moest zien dat de menselijke civilisatie op een afgrond af raasde. Dezelfde tien à twintig mensen kwamen telkens weer opdagen en gaandeweg zette bij mij de twijfel in of dit wel de juiste communicatiestrategie was. Ik hoorde weleens dat je mensen niet bereikt met angstbeelden. Maar ik was simpelweg niet in staat om anders te gaan communiceren. Als hier een enorm gevaarlijke afgrond gaapt, dan moet je er toch vóór blijven staan om iedereen te waarschuwen. Dan is het toch onverantwoord om je post te verlaten om op een veel gezelligere (maar wel duurzame) plek te gaan staan in de hoop dat mensen je volgen. Je laat die afgrond onbewaakt achter!

 

Ik ging het allebei doen en ontwikkelde een lichte vorm van schizofrenie. Aan de ene kant probeerde ik om wat positiever te communiceren, aan de andere kant wilde ik toch ook weer vertellen hoe erg het allemaal is. Waardeloos voelde dat soms. Ga je mensen overhalen om met een paar clicks over te stappen naar een duurzame stroomleverancier (mouseclick-activisme, bah!), terwijl je eigenlijk zou willen dat ze de straat opgaan en kolencentrales bezetten?

 

De cursus gaf mij meer inzicht in de mechanismen achter menselijk gedrag. Dat gedrag verandert dus niet als een natuurlijke reactie op kennis. Ook gaapt er een kloof tussen goede voornemens en uiteindelijk vertoond gedrag.

Het werkt eerder andersom: zorg dat mensen zich anders gedragen, dan veranderen hun opvattingen mee! Mensen worden daarnaast sterk beïnvloed door hun sociale en fysieke omgeving. Houd daar rekening mee en ontwerp je communicatie met een zeker cynisme over het gedrag van mensen. Maak gewenst gedrag makkelijk en ongewenst gedrag moeilijk. Omzeil weerstand en maak gebruik van de aanwezige energie, impulsen en behoeften. Ja, gedragsverandering tot stand brengen is een hoop gedoe.

 

Ik kan nu gerichter tewerk gaan en rustiger kiezen: welk middel is wanneer effectief? Soms sta ik nog steeds te schreeuwen bij de afgrond. Maar ik kijk wel eerst of er überhaupt iemand in de buurt is.